10 Maddede Salgının İnsani Kalkınmaya Etkileri / 2020 Özeti
Geçen sene bu yaziyi yazdigimda ben dahil butun dunya “karantina”, “maske”, “sosyal mesafe” gibi kavramlara asina degildik. 2020’yi geride biraktigimiz bugunlerde ise hayatimizin merkezinde pandemi ve onun hayatimiza getirdikleri kisitlamalar var. Bu “review” yazisinda uluslarara
Geçen sene bu yaziyi yazdigimda ben dahil butun dunya “karantina”, “maske”, “sosyal mesafe” gibi kavramlara asina degildik. 2020’yi geride biraktigimiz bugunlerde ise hayatimizin merkezinde pandemi ve onun hayatimiza getirdikleri kisitlamalar var. Bu “review” yazisinda uluslararasi kalkinmayla ilgili birkac guncelleme paylasmak istiyorum. 1) “Yoksullukta” Artis Pandemi her kesimden insani etkiledi ama en cok da en kirilgan ve guvencesi en az olani etkiledi. Yillardir yavas da olsa istikrarli ilerleme gosteren yoksulluk sayisinda dusus ilk defa bu yil pandemi sebebiyle buyuk bir kirilim gosterdi. Dunya Bankasi son arastirmalarina gore pandeminin en az 88 milyon en fazla 115 milyon insani derin yoksulluga ittigi yonunde. Bu carpici artisin agirlikli cografik evi: Guney Asya ve Sahra alti Afrika. Isin cikilmaz tarafi ise bu insanlarin cogunun kayit disi ekonomide calisiyor ve bundan sonra da kayit disi calisacak olmalarindan kaynaklanan guvencesizlik. Kayit disi insaat ve imalat sektorleri ayni zamanda pandemiden oldukca negatif etkilenen sektorlerden. 2) Hizlanan Ekonomik Yavaslama 2020’de maalesef gorduk ki dunyadaki hicbir ulke ve hicbir saglik sistemi boyle bir soka hazirlikli degil. Alinan karantina ve kapatma kararlari salginin hizini dusurmede etkili oldu ve binlerce risk grubundaki insanin hayatini kurtardi. Ayni zamanda da ulusal ve kuresel ekonomi uzerindeki etkisini ekonomik yavaslama olarak gorduk. Dunya Bankasi’nin Kuresel Ekonomi Izlenimleri Haziran raporunda COVID-19’un Ikinci Dunya Savasi’ndan sonra daha once gorulmemis bir krize sebebiyet verdigi yaziyor. Mart 2020’de baslayan karantinalar ile dunya ekonomisindeki buyume tahminleri sonn 30 yilin en hizli ve sert dususu yasadi. 3) Borc Yukunun Hafifletilmesi Pandemiden once bile dunya uzerinde “dusuk gelirli” diye kategorize edilen ulkeler ciddi bir borc stresi yasiyordu. Pandemiyle gelen ekonomik yavaslama ise ulkeler uzerindeki bu stresi daha da arttirdi. Ulkelere kaynaklarini pandemi ile mucadele etmek icin olanak saglamak icin Dunya Bankasi ve IMF, “The Debt Service Suspension” ile dusuk gelirli ulkerin borc odemelerini askiya kaldirdi. Center for Development’in Nisan 2020’de yayinladigi raporda odeme tarihi 2020-2022 olan borclarin ileri bir tarihe ertelenmesi totalde 32.7 Milyar dolar finansmanin ulkelerin kriz yonetiminde kullanabilecegini paylasmisti. 4) Gocmenler Evlerine Daha Az Para Gonderiyor Yurtdisina goc eden insanlarin ana yurtlarina gonderdikleri paraya Ingilizce’de “remittance” deniyor. Turkce karsiliginin ‘gocmen dovizleri veya gocmen havaleleri’ oldugunu okudum. Gecen son onyillarda, gocmenlerin ana yurtlarina gonderdikleri paralar ulkerin kalkinmasina ve istikrarli buyume saglmasinda ciddi bir rol oynadi. Pandeminin bir sonucu olarak 2021’in sonuna kadar ‘remittance’larin %14 dusus gosterecegi bekleniyor. Bolgelere gore ise degisim asagidaki grafikteki gibi: (Milyar USD) Bu yavaslamanin kacinilmaz sonu olarak yeni gocmenlik azalirken “return migration” yani insanlarin ana yurduna donuslerinde de bir artis olacagi tahmin ediliyor. Bir diger sonucu ise dunyanin bircok bolgesindeki aileler “remittance”larin azalamasi sonucu, yoksulluk, gida guvensizligi ve saglik sigortasini karsilayamamak gibi tehditlerle karsi karsiya kalacak. 5) İş Dunyasi Adaptasyonu…