Çin, Ant Group Halka Arzında Neden Çekindi?

Bu hafta Çinli Ant Group hisse senetlerini ilk kez halka ihraç edecekti. Olmadı. Hâlbuki 34 milyar dolarla tarihin en yüksek değerli halka hisse senedi satışı olmaya adaydı. Çin hükümeti, Ant Group halka arzını engelledi son anda. Bugünün konusu bu. Çin, Ant Group halka arzından neden çekindi? Ant Group, e-ticaret platformu Alibaba ile birlikte çalışacak bir ödeme sistemi olarak tasarlanmış bir fintek idi. Başlangıçta kâr merkezi olarak bile tasarlanmamıştı, işlemleri ücretsizdi. Ama hızla finansal hizmetler alanına açılınca, 2004’te kurulan Ant Group, 1999’da kurulan Alibaba’dan daha değerli bir şirket oldu hesaba göre. İşte Çin, bu finansal hizmetler şirketinin, banka olmayan bankanın, bir fintek’in halka açılmasından bu aşamada sanki çekindi. Her iki şirketin de sahibi olan Jack Ma’ya, “Biz bu alandaki düzenlemeleri gözden geçirmeyi düşünüyoruz.” diyerek; fintek’in halka hisse senedi satışını engelledi. Doğrusu bana kalırsa, Çin, dijital ödeme sistemi işleten bir fintek aracılığıyla finansal liberalizasyon ve sermaye hareketlerinin liberalizasyonu konusunda bir oldubitti ile karşı karşıya kalmamak için tedbirli davranmaya çalışıyor. Arkasında ne olduğunu tam olarak bilmediği bir kapıyı birdenbire ardına kadar açmak istemiyor sanki. Türkiye’nin 1990’larda sermaye hareketlerinin liberalizasyonu konusunda büyük bir cesaretle yaptığını yapmamaya çalışıyor. Neden? Ant Group hikâyesi, doğrusu bana çok tanıdık geliyor Jack Ma, tüketicilerin, seçtikleri mal ile ilgili ödemeyi satıcıya yaptıktan sonra, mal tesliminin nasıl yapılacağı konusunda şüphe duymaları nedeniyle e-ticarete kuşkuyla yaklaştıklarını ve bu durumun Alibaba alışveriş platformuna katılımı sınırlandırdığını görmüş. Bunun üzerine, mal müşteriye teslim edilmeden, müşteriden gelen ödemeleri satıcı şirkete aktarmayıp Ant Group bünyesinde bir geçici hesapta bekletmeye başlamış. Bir nevi, alıcı ile satıcı arasına güvenilir bir ara yüz yerleştirmiş. Böylece Alibaba müşterilerinin tümünün bir Alipay hesabı da olmuş. Alipay, Ant Group ürünlerinden biri bugün. Alipay’in işlem hacmi yüksek olduğu halde işlem ücreti yok. Amaç, Alibaba’ya müşteri bulmak. Hâlbuki her finansal işlemin bir maliyeti var. Bu maliyeti çıkarabilmek için önce geçici hesaplarda biriken kaynak az da olsa işletilmeye başlanmış. Derken bir adım daha atılmış. Yalnızca geçici hesaplarda biriken tutarların değil, Alibaba müşterilerinin tüm tasarruflarını toplayacak bir para piyasası yatırım fonu (Yue Bao) oluşturulmuş. Ant Group bu noktadan sonra sigortadan, krediye ve sahip olduğu kişisel alışveriş verileri sayesinde kredi değerliliği skorlamasına kadar, sunduğu finansal hizmetleri çeşitlendirmeye başlamış. Eskiden böyle değilmiş, sonradan böyle olmuş. Yue Bao, bir para piyasası yatırım fonu (money market mutual fund) olarak, Çin’in mevduat bankalarından daha iyi faiz getirisi sağlamaya başlamış mudilerine. Yue Bao’da tasarruflarınıza yüzde 5 getiri alırken, Çin devleti mevduat faizlerine üst limit koyduğu için, bankaya gittiğinizde alabileceğiniz faiz getirisi yalnızca yüzde 2,7 ile sınırlı kalıyor. Sonuç: Yue Bao’da toplanan kaynak tutarı 560 milyar dolar olmuş 2019 yılı başında. Böylece Ant Group bir kâr merkezi haline gelmiş. Amerika’da faiz oranı limitleri tam da böyle ortadan kalkmıştı Mesele nerede? Şurada: Yeniliği sistemin içine bir kez yerleştirdikten sonra ileride nelere yol açabileceğini önceden kestirebilmek çok da kolay değil. Hele bu çağda ve yaklaşık 300 milyonu Çin dışında; Bengladeş’ten Pakistan’a, F…