Decacorn
Mitolojide “Tek Boynuzlu At” olarak tanımlanan, kafasının ortasından düz tek bir boynuz çıkan, saf ve masum olduğuna, kanı içildiğinde kişiyi ölümsüz kıldığına ve bu nedenle öldürmenin lanet getireceğine inanılan “Unicorn”, iş dünyasında pazar değeri 1…
Mitolojide “Tek Boynuzlu At” olarak tanımlanan, kafasının ortasından düz tek bir boynuz çıkan, saf ve masum olduğuna, kanı içildiğinde kişiyi ölümsüz kıldığına ve bu nedenle öldürmenin lanet getireceğine inanılan “Unicorn”, iş dünyasında pazar değeri 1 milyar ABD Doları üzerindeki şirketlere verilen bir isimdir. Bu tanımı ilk defa 2013 yılında Cowboy Ventures kurucusu, Amerikalı yatırımcı Aileen Lee, TechCrunch’da yayınladığı “Welcome to the Unicorn Club: Learning From Million Dollar Startups” yazısında kullanmıştır. (1) Günümüzde bu tanım sıklıkla kullanılmakta olup, bir çok Startup şirketin (Yeni girişimci şirket) hedefinde bir “Unicorn” olmak vardır. Dünyada bir çok Unicorn şirket olmasına rağmen, 2020 yılının Mayıs ayına kadar ülkemizde böyle bir girişim yoktu. (2) Ancak aynı tarihte ülkemizde kurulan Peak Games isimli oyun şirketi 1,8 milyar ABD Doları pazar değerine ulaşarak ABD’li oyun devi Zynga’ya satıldı ve böylelikle dünyadaki Unicorn şirketlerine bir Türk şirketi de katılmış oldu. (3) Geçtiğimiz yıllarda dünyadaki şirketlerin pazar değerleri hızla artarak, 10 milyar ABD Dolarının da üzerine çıkmaya başlayınca, yeni bir kategori oluşmaya başlamıştır. Doğal olarak da bu şirketlere yeni bir tanım gerekmekteydi. Bu kez tek boynuzlu at kavramından esinlenilerek “On Boynuz” anlamına gelen “Decacorn” sözcüğü türetilmiştir. Dünyada halen 30’un üzerinde Decacorn şirket bulunmaktadır. Dünyadaki başlıca Decacorn şirketleri: (4) SpaceX (Kuruluşu: 2002, Falcon 9, Falcon Heavy, Starlink, Dragon Kargo, Starship gibi uzay araçlarını bünyesinde bulunduran uzay taşımacılığı yapan A.B.D. şirketi), Palantir Technologies (Kuruluşu: 2003, Büyük veri analitiği konusunda uzmanlaşmış A.B.D.’de kurulmuş yazılım şirketi) Airbnb (Kuruluşu: 2008, Konaklama, tatil kiralama ve turizm faaliyetleri için aile yanında konaklama hizmeti sağlayan A.B.D.’li e-ticaret sitesi) Uber (Kuruluşu: 2009, Araç çağırma, yemek teslimi, paket teslimi, kuryecilik, yük taşımacılığı yapan A.B.D. şirketi), WeWork (Kuruluşu: 2010, Teknoloji girişimleri için esnek ortak çalışma alanları ve diğer işletmeler için hizmetler sağlayan A.B.D. şirketi), Stripe (Kuruluşu: 2010, İnternet siteleri ve uygulamalarında yer alan ödeme sistemlerinde entegre bir şekilde kullanabilmesi ve işyerlerinin internet üzerinden ödeme alabilmesini sağlayan altyapıya sahip finansal hizmetler veren A.B.D. şirketi), Lu.com (Kuruluşu: 2011, Finansal yatırımlar için oluşturulmuş Çin’de kurulmuş e-platform şirketi), Bytedance (Kuruluşu: 2012, TikTok, Musical.ly , Toutiao, BuzzVideo, Vigo Video’nun sahibi Çin şirketi), DidiChuxing (Kuruluşu: 2012, Akıllı telefonlar üzerinden araç ve taksi kiralama hizmeti veren Çin şirketi). İki Türk şirketi de dünyadaki Decacorn şirketler listesine girmiştir. 2010 yılında İstanbul’da kurulan ve dünyada hızla yayılan e-ticaret platformu “Trendyol”, 16,5 milyar ABD Doları değerlemesi ile 2021 yılının Ağustos ayında ülkemizde Decacorn olan ilk Türk şirketi ünvanını almıştır. (5) İkincisi ise, 2015 yılında İstanbul’da kurulan mobil uygulaması aracılığıyla, restoran yemek teslimatları ve market ürünleri için teslimat hizmeti sunan ve İngiltere, Hollanda, Almanya, Fransa, İspanya, İtalya ve Portekiz’de olmak üzere Türkiye dahil 8 ülkede faaliyet gösteren “Getir” e-ticaret şirketi, 2022 yılının Mart ayında 12 milyar ABD Dolarına ulaşan değerleme ile bir Decacorn olmuştur. (6) Decacorn şirketlere bakılacak olursa, aşağıdaki tespitler yapılabilir: Bu şirketlerin en eskisi…