Pandemi İle Mücadelede Ulusal Planlama, Dijital Devletin Sessiz Kahramanlığı

Geçenlerde sosyal medyada anlamlı bir paylaşım söz konusuydu: Dijital dönüşümün öncüsü aşağıdakilerden hangisidir?” mealinden. Şıklar ise CIO, CTO, CDO gibi yöneticiler ve Covid-19 musibeti. Cevabını hepimiz yaşıyoruz… Biyolojik virüs ile uğraşmak bilişim personelinin işi değil ama vazifesi olan ve mücadele eden çoğu kişinin belki farkında olmadığı sessiz kahramanlardandır kendileri… Bu yazıda sizlere, Türkiye’deki risk planlarında dijital devletin yeri neydi ve şu an ne yapıyoruz konusunda bir değerlendirme yapmaya çalışacağım. Özetle, şu an kriz yönetimi dönemindeyiz. Dolayısıyla, riski yönetirken heybemize ne koyduysak onu tüketiyoruz. Toplumların geneli bilmek durumunda değil ama tüm ülkeler bir şekilde pandemik hastalıklara karşı önlemler almakta. Peki o zaman, 1. soru: Pandemik hastalıklar için ulusal bir hazırlığımız var mıydı? Evet. Hem de ilki 2006 yılında sonuncusu 2019 Aralık ayında Sağlık Bakanlığı’nca yayımlanan ulusal planlarımız var. Üstelik, 2019/5 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi ile desteklenen İl Hazırlık ve Faaliyet Planları da söz konusu. Bu süreçte, 2009 tarihli İnfluenza A(H1N1) salgın sonrasında dersler çıkarılmış ve raporda not edilmiştir. Ayrıca, AFAD’ın 2014 tarihli Kritik Altyapıların Korunması 2014-2023 Yol Haritası Belgesi de mevcuttur. Lütfen vaktiniz varsa bu belgelere göz gezdiriniz. Arka planda, devletin merkez ve yerel teşkilatlarıyla ne kadar çok başlıkta iş öngördüğünü ve yaptığını göreceksiniz. Aynı zamanda, planlar ve gerçekler konusunu da çabucak fark edeceksiniz. Özetle, risk ile kriz yönetimi farklı özveriler gerektiriyor. Halk sağlığı açısından bu planların ve uygulanmasının değerlendirilmesi ayrı bir uzmanlık. Yazıda; dijital devlet ile pandemi organizasyonu, planlar ve gerçekler kısmına odaklanacağım. Planda ifade edildiği haliyle: “Pandemi yönetimi yapısında, sağlık ve sağlık dışı paydaşlar tüm idari seviyelerde görev almalıdır. Tüm paydaşlar planlarını önceden hazırlamalı ve planlara uygun hareket etmelidir.” Bu minvalde bir değerlendirme yapalım o zaman: Planda hızlıca anahtar kelime taraması yapacak olursak: “Dijital” sadece “Kitle iletişiminde kullanılacak materyalin dijital ortamda şablon olarak hazırlanması.” “Teknoloji” ise “Teknolojik imkânlar kullanılarak (kısa mesaj, e-posta, internet siteleri, sosyal medya kullanımı gibi) kişilere hızlı bir şekilde ulaşabilmek için alt yapıların hazırlanması.” “Günümüz teknolojisi ile aşıların pandemi başlangıcından sonra 3-6 aydan önce hazır olamayacak olması nedeniyle pandeminin başlangıcında aşı temini ya çok kısıtlı olacak ya da hiç olmayacaktır.” “İl ve merkez yöneticileri arasındaki e-posta grubu üzerinden haberleşme ile hızlı bilgi alışverişi sağlanmıştır. Yeni imkânlarda dikkate alınarak hızlı iletişim platformları (telekonferans, mesajlaşma ve sosyal medya grupları gibi) planlanmalıdır. İl ve merkez yöneticileri arasında video-konferans sisteminin bilgilendirme amacı ile kullanılması planda yer almalıdır.” “Yazışmalar Elektronik Bilgi Yönetim Sistemi (EBYS) ve kurumsal e-posta gibi resmi kanallar üzerinden yapılmalıdır. İlgili kurumlar ile iletişimin nasıl yapılacağı belirlenmelidir.” “Teknolojik imkânlar kullanılarak (kısa mesaj, e-posta, internet siteleri, sosyal medya kullanımı gibi) kişilere hızlı bir şekilde ulaşabilmek için alt yapıların hazırlanması.” “Toplumdan gelecek soruların yanıtlanması ve yönlendirilmesinde CİMER, SABİM gibi iletişim kaynakları temel rol üstlenecektir.” “Eğitim ve öğretime ara verilmesi durumunda uzaktan e…