Paradigma Değişimi: Merkez Bankası Dijital Paraları

Büyük çoğunluğumuzun Bitcoin ile adını duyduğu ve potansiyelini anlama fırsatı bulduğu blockchain teknolojileri finansal anlamda bir paradigma değişimini beraberinde getirdi. Merkeziyetsiz, güvenli ve izin gerektirmeyen yapısı itibariyle merkezi otoritelere karşı değer transferi ve değer saklama aracı olarak bireylere güç veren blockchain teknolojileri devletler tarafından başlangıçta parasal egemenliklerine, finansal yapılarına ve hukuki düzenlemelerine bir tehdit olarak algılansa da blockchain teknolojisinin sunduğu fırsatlar ve ekosistemin büyüme hızına bağlı olarak bugün birçok devlet blockchain ekosistemine entegre olmaya çalışıyor. Merkez Bankası Dijital Paraları (Central Bank Digital Currencies – CBDC) da bu girişimler arasında en önemli başlıklardan birini oluşturuyor. CBDC oldukça yeni bir konsept. Son birkaç yıldır fikir olarak benzer projeler farklı kurum ve kuruluşlar tarafından gündeme getirilse de bu konuda önemli adımlar geçtiğimiz aylarda atıldı. Devletlerin itibari para birimlerini blockchain tabanlı dijital varlıklara dönüştürme sürecini hızlandıran önemli gelişmeleri stabil kriptoparaların katlanarak artan piyasa değeri, Facebook’un stabil kriptopara ekosistemi olarak geliştirdiği Libra projesi ve Covid-19 pandemi sürecinin ekonomik ve sosyal etkileri olarak sıralayabiliriz. Sabit Değerli Kriptoparalar (Stablecoins) Piyasa değeri katlanarak büyüyen ve sayısı her geçen gün artan itibari para birimlerine endeksli stabil kriptoparalar devletlerin blockchain tabanlı kendi kriptopara birimlerini çıkarma girişimlerini hızlandıran önemli gelişmelerden biri oldu. Kriptopara piyasasında işlem yapan piyasa aktörleri için yüksek volatilitenin zararlarından korunmaları ve ekosistem içerisinde daha güvenli değer transferi, likidite için geliştirilen itibari para birimlerine endeksli stabil kriptoparaların geliştirilmesi ve itibari para birimlerinden çok daha düşük maliyetli, esnek ve hızlı işlemler gibi blockchain teknolojilerinin sunduğu imkanları kullanıcılarına sunması neticesinde stabil kriptoparaların toplam piyasa değeri ve sayısında önemli bir artış oldu. Piyasa değerine göre stabil kriptoparalar arasında birinci, kriptoparalar arasında üçüncü sırada bulunan Tether(USDT)’in toplam piyasa değeri Ağustos 2015’te yaklaşık 450 bin Dolar iken bugün 15 milyar Dolar seviyesine kadar çıktı. Bu çerçevede devletler CBDC’leri yalnızca blockchain teknolojilerinin sunduğu işlem güvenliği, hızı, esnekliği ve maliyeti gibi nedenlerle değil aynı zamanda stabil kriptopara piyasasının büyüme potansiyeli ve bu durumun küresel piyasaya etkileri, siyasi ve ekonomik maliyeti bağlamında da önemsiyor. Tether (USDT) Piyasa Değeri, Glassnode Facebook / Libra Kriptopara piyasasına ve stabil kriptoparalara ilginin artmasına ve CBDC girişimlerinin hızlanmasına neden olan önemli gelişmelerden biri de Facebook’un itibari para birimlerine endeksli küresel piyasalarda işlem görecek Libra projesini duyurması oldu. Facebook’un, altyapı ve ekonomik nedenlerle finansal araçlara erişim sıkıntısı olan insanlar dahil milyarlarca insan için global bir ödeme sistemi geliştirme projesi olan Libra’yı kamuoyuna duyurması ABD ve Avrupa ülkeleri arasında tartışma konusu oldu ve hem kamu hem özel sektörde önemli bir etki uyandırdı ve tartışıldı. Statista isimli istatistik şirketi verilerine göre Facebook’un aylık aktif kullanıcı sayısı 2020’nin ikinci çeyreği itibariyle 2.7 milyarı geçmiştir. Facebook’un, WhatsApp, Instagram ve Messenger uygulamaları ile toplam aktif ku…