Scooter Paylaşım Girişimlerinin İş Modeli

Her geçen gün etrafımızda daha fazla scooter görmeye başladık. İlk başlarda garipsesek de yollarda, kaldırımlarda scooter kullananları görmek artık hiçbirimizi şaşırtmıyor. Ama hayatımıza bir anda giren scooter’ları görünce Cem Yılmaz’ın standup’larında anlattığı gibi bu iş nasıl yürüyor, nasıl para kazanılıyor diye kafamızda hesaplara girişmeden duramıyoruz 😊 Hem meraklı müşteriler, potansiyel girişimciler, yatırımcı adayları hem de bu işe bir çekidüzen vermek lazım diye düşünen kamu yöneticileri için scooter paylaşım platformlarının iş modelini sizlerle paylaşmak istiyorum. Önce pazarı tanıyalım Pazarın Tanım ı: Scooter paylaşım işi ulaşım sektörünün bir alt kolu olarak (bisiklet paylaşımı ile birlikte) mikromobilite pazarının bir parçası olarak tanımlanıyor. Mikromobilite pazarının sınırları ise ya uzaklık olarak 2-8 km‘lik mesafeli yolculuklar ya da süre olarak 5-45 dk süren yolcuklar ile belirleniyor. Ve pazarın da en önemli araçları olarak scooter’lar ve bisikletler öne çıkıyor. Pazarın Büyüklüğü : Ulaşım alışkanlıkları üzerine yapılan araştırmalar dünya genelinde insanların kişisel yolcuklarının %35’inin 2 km’den az , %75’inin de 10 km’den az olarak gerçekleştiğini gösteriyor ( BCG, 2019 ). ABD’de ise tüm seyahatlerin %60’ı 8 km’nin altında gerçekleşiyor ( CBinsight, 2020 ). Bu da bize kısa mesafede seyahat pazarının çok büyük bir potansiyel taşıdığını ve yatırımcıların bu alana olan iştahının nedenini gösteriyor. Pazarın en cazip noktaları ise nüfusun yoğun olduğu büyük şehirler. Çünkü şehrin caddelerinde ve sokaklarında ne kadar çok insan varsa scooter kullanılma ve dolayısıyla gelir elde etme imkanı da o ölçüde fazla oluyor. McKinsey (2020) analizine göre pandemi öncesi verilere göre küresel olarak scooter başına kullanıcılar günlük ortalama 15-20 dk. sürecek şekilde 5 seyahat gerçekleştiriyor. Rakamsal olarak baktığımızda 2025 yılında pazar büyüklüğünün 40-50 milyar USD’yi ( BCG, 2019 ), 2030 yılında ise 300 milyar USD’yi aşacağı öngörülüyor ( McKinsey, 2019 ). Pazardaki en önemli oyuncular: Mikromobilite pazarının global arenadaki en önemli iki oyuncusu birer unicorn haline gelmiş olan Bird ve Uber’in yatırımcısı olduğu Lime . Bird ve Lime 100’ün üzerinde şehirde operasyon gerçekleştiriyor. Ve Lime’ın scooter sayısı 120.000 adeti geçmiş durumda . Bunun dışında scoot, spin, Voi, skip gibi farklı güçlü oyuncular da var. Türkiye’deki en önemli oyuncu ise şüphesiz Martı . Hatta o kadar kendini kabul ettirdi ki birçok kimse bu hizmeti anlatırken scooter yerine Martı ismiyle bu hizmeti tanımlıyor. Ayrıca bu alanda martı kadar duyulmasa bile Dost , binbin , Hop , Plam , biri gibi oldukça değerli başka girişimler de var. Hedef Müşteri Kitlesi: Hedef kitlesini farklı müşteri özelliklerine göre ayırmak mümkün: 1.Yaşa Göre: Scooter gibi esneklik ve çeviklik gerektiren bir aracı kullanmak için vücut sağlığı açısından genç ve orta yaş grubunun daha avantajlı olduğunu söylemek mümkün. Fakat yasal düzenlemeler gereği 18 yaşın üzerinde olmanın gerekliliğini düşününce hedef kitlesi 18-45 arasında yoğunlaşıyor. 2. Yaşam Tarzına Göre: Hem yeniliğe ve farklı deneyimlere açık hem de yaşam tarzı bu tip yolculuklara daha uygun kişiler için scooter iyi bir alternatif ulaşım aracı olacaktır. Örneğin işine takım elbise ile gitmek zorunda olan biri veya yanında ağır laptop veya evraklarını taşımak zorunda olan bir çalışan için kullanımı oldukça zor olacaktır. Ama hem kıyafet olarak rahat giyinme imkanı olan hem de yanındaki çanta vb. yükleri daha az…