Dijital Sağlık Ali Serdar Fak tarafından oluşturuldu.

Her şeyin başı sağlık. Enerji ve savunma ile birlikte sağlık sektörü tüm dünyada en büyük ekonomiyi oluşturan sektörlerden birisi. Diğer yandan sağlıklı kuşaklar geleceğin güvencesi; bu yönde tüm kaynakların akıllıca kullanılması gerekli. Halen tüm dünyada bulaşıcı olan veya olmayan nedenlere bağlı ancak önlenebilir hastalıklarla insanlar ölmeye devam ediyor. Gelişmiş ülkelerde kalp ve damar hastalıklarına bağlı ölümler yıllardır ilk sıradaki ölüm nedeni olmayı sürdürüyor. İnsan hayatı uzadı; toplumlar yaşlanıyor. Hareketsizliğe ve sağlıksız beslenmeye bağlı hipertansiyon, obezite ve şeker hastalığı bizim ülkemiz başta olmak üzere bir çok ülkede kronik kalp damar hastalıkları yükünü artırmakta. Kronik hastalıkların takip ve tedavi masrafları özel veya kamu sigorta kurumlarının yükünü giderek artırıyor. Diğer yandan endüstri 4.0 bir çok veride olduğu gibi tıbbi ve biyolojik verileri de günlük hayatımızın bir parçası haline getirdi. Akılı telefonu olan hemen herkes artık biyolojik bazı vücut bilgilerini takip edebilir halde. Bir çok biyolojik veri ölçülebilir, kayıt altına alınabilir durumda; ancak tıp henüz diğer alanlarda olduğu gibi endüstri 4.0 ın nimetlerinden günlük alanda yararlanmış değil; bütünleşmiş değil. Her biyolojik veri tıbbi veri midir ? Akıllı cihazların verisi tıp doktorları için ne ifade edecek, ne ifade etmeli ? Nesnelerin internetinden ve nesnelerin birbiri ile konuşmasından bahsediyoruz; ama yazılımlarının biz hekimlere ait tıbbi rehberlerle konuşmasından neden bahsetmiyoruz ? Biyolojik verilerin mahremiyeti nasıl sağlanacak ? Biyolojik verilerin güvenliği nasıl sağlanacak ? Bir akıllı cihaz, ne zaman ve hangi rüşt ile tıbbi cihaz olacak ? Bu soruların yanıtını hep birlikte aramalıyız. Bulabildiğimiz zaman sağlık herkesin bulunduğu bir ağ içinde, daha esnek, daha ekonomik, daha şeffaf geliştirebildiğimiz bir alan olabilir..

Esneklik

Tıbbi bilgi çok hızlı değişir, yarılanma ömrü bizler öğrenciyken 7 yıl idi. Bugünlerde 1,5 yıl olduğu belirtilmekte. Tıp pratiği ise biraz daha muhafazakardır. Ancak tüm dünyada sağlık hizmetleri sunumunda ve kaynak sağlamada son yıllarda en yoğun tartışma şudur: 1. Yaşlanan nüfusla birlikte artan kronik hastalık yükünün (çoğunluğu kalp damar hastalığı ve beyin hastalıkları olmak üzere) nasıl karşılanacağı, 2. Yakın gelecekte hızla artacak obezite, şeker hastalığı ve buna bağlı kalp damar hastalığı kayıpları ve buna bağlı masraflar. Bu her iki sorun bizim ülkemizi de çok yakından ilgilendiriyor. Bu sorunlara maliyet etkin çözümler bulmak zorundayız. Kaynaklar sınırlı. Bu çözümler ilaç - reçete - hastane üçgeninin ötesinde olmak durumundadır. Sağlık ve hastalık süreçlerinin / verilerinin günlük hayatımızın artık deyim yerindeyse "evlerimizin ve bedenlerimizin bir parçası haline gelmiş" akıllı cihazlarla takip edilmesi, analiz edilmesi bir çok sorunu daha hızlı, daha erken ve daha etkin çözebilir. Aslında antik çağlarda Hipokrat tarafından önerilmiş olan ve günümüzde Dünya Sağlık Örgütü tarafından "daha insancıl, daha etkin ve daha ekonomik olarak" tanımlanmış olan özellikle korucu tıp, endüstri 4.0 devriminin nimetlerinden yararlanma esnekliğini göstermelidir. Sağlıkla ilgili verilerin akıllı cihazlarla, birbiriyle konuşan cihazlarla yapılabildiği, medikal dille yazılmış yazılımla donatılmış sistemlerin olduğu bir alt yapı ile hem bireysel hem de toplumsal sağlık düzeyi iyiye gidecektir. "Tıp otoritesini" temsil eden meslekler bu anlamda hem mesleki yol gösterici olmalı, gereksinimleri işaret etmeli hem de paylaşımcı olmalıdır.

Yakınsama

Eskiden hekim her şeyi bilirdi; hekim merkezli bir tıp pratiği vardı. Antik çağlardan yakın zamana dek hekimler toplumda bilge kişiler idi. Bu durumun hala toplumsal hafızada izleri mevcuttur. Ancak modern tıp çok zaman önce paylaşımcı tıp pratiğini benimsedi. Hele ki günümüzde bilgiye ulaşmak artık çok kolay olduğu için, hekimin artık "hekim merkezli" davranması istese de mümkün değil. Aslında bilgiye ulaşılması çok iyi; çünkü toplumda "sağlık okur yazarlığının" artması sağlığa, hastalıklara ve risklere karşı farkındalığın artması demek. Bilgi herkese yakın, ancak hizmet arzı da artık daha yakın. Amazon ve Über kendi alanlarında başkalarına yaşam hakkı nasıl tanımıyorsa, sağlık alanında da artık genelde büyük zincirler, marka hastaneler var. Muayenehaneler, küçük hekim kurumları varlıklarını eskisi kadar kolay sürdüremiyorlar. Küçük hastaneler büyükler tarafından satın alınıyor. Farklılaşmak gerekecek. Maliyeti azaltmak, hizmetlerde farklılaşmak, farklı alanlarda özelleşmek gerekecek. Sağlık çok geniş bir kavram, çok zengin bir kavram. Teknoloji ile birlikte; hele endüstri 4.0 nimetleri ile birlikte düşünülürse, kişinin kolundaki akıllı saat, cebindeki telefon da sağlık cihazı olabilir. Yeter ki paydaşları doğru kurgulansın.

Ağ Yapısı

Sağlığın sadece hastane, ilaç, reçete ve sağlık hizmeti ile sınırlı olmadığı zaten klasik tıp okullarında da antik çağlardan başlayarak öğretilen tartışılan bir gerçektir. "Sağlık sadece hastalık veya sakatlık halinin olmaması değil, kişinin bedensel, ruhsal, çevresel ve sosyal açıdan tam bir iyilik hali içinde olmasıdır" (Dünya Sağlık Örgütü). Hele dünyanın küçülüp herkesin cebine girdiği günümüzde sağlıklı beslenme ve sağlıklı çevrede yaşama hakkından başlayarak sağlığa ilişkin en iyi hizmeti alabilme hak ve olanağı sağlanmalıdır. On yıllardan bu yana dünyanın farklı ülkelerinde ve hastanelerinde ortak protokoller dahilinde ve eş zamanlı olarak tedavi veya gözlem amaçlı araştırmalar toplamda bir merkezin tek başına ulaşamayacağı hasta sayılarıyla on binler bazen yüz binlerce hastalık serilerle çok kuvvetli dayanakları olan bilimsel bilgiler üretilir. Örneğin bugün erişkinlerde 10 yıllık ölümcül kardiyovasküler (kalp damar) riski öngörmekte kullandığımız basit ancak bilimsel algoritma (EUROSCORE) yıllar önce Avrupa ülkelerinde günlük hekimlik pratiğindeki kalp sağlığı verilerinin ortak veri tabanın girilmesi sonucunda ortaya çıkmıştı. Hekimlik mesleğimizi yaparken ana hatlarıyla bağlı olduğumuz bilimsel rehberler de ortak bilimsel aklın ürünüdür ve kısa aralıklarla güncellenir. Sağlık alanı sadece kendi içinde bir ağ oluşturmamaktadır; özellikle akıllı cihazlar başta olmak üzere günlük hayatımıza girmiş tüm cihazlar, sistemler, yazılımlar ve bunları kullanan hastalarımız şimdiden bizi bu ağın içine almıştır. Önemli olan bu ağda her alanın kendi dilinde diğer alanlarla ortak dili ve ortak aklı yakalamasıdır. Somut küçük bir örnek: Egzersizin kalp sağlığına yararlı olduğu çok klasik bir bilgidir. Bu bilgi kişilerin kendi ifadelerinden alınmış, binlerce, on binlerce kişinin anket yanıtlarına göre şekillenmiş ve nüfus; ölüm kayıt bilgileri doğrultusunda hesaplanmış istatistiki bilgilerdir. Bu tür araştırmalar bir çok farklı ülkede sınanır ve benzer sonuçları verdiği için bilimsel bulgu kabul edilir. Sonuçta kişilerin kendi ifadelerine dayalıdır. Günümüzdeki verilere tek bir örnek olarak bakarsak; hepimizin akıllı cihazlarıyla günde kaç adım attığımız neredeyse eksiksiz takip ediliyor; bunun takibi ile yaşam süresi ve başka sağlık parametreleri veya benzer verilerin korelasyonu bizleri çok daha kesin ve fazla bilgiye taşıyacağını düşünmek hiç de zor değildir. Amerikan Kardiyoloji Derneği (AHA) iki yıl önce bu tür verilere ulaşmak ve bilimsel çıkarımlar yapmak için Amazon ile anlaşma yaptı. Amazon bu durumda birden bire sağlık bilimleri için inanılmaz bir potansiyel bilgi kaynağı oldu. Buradan üretilecek bilgiler ile de AHA belki de bugünden hayal bile edemeyeceğimiz bilimsel çıkarımlara, buluşlara yelken açacak. Ağda olmak herkese kazandıracak. Benzer bir anlaşma 17.04.2017 tarihinde Türk Kalp Vakfı (TKV) ile Marmara Üniversitesi Hipertansiyon ve Ateroskleroz Eğitim, Araştırma ve Uygulama Merkezi arasında imzalandı. Bu protokole göre TKV polikliniklerinde şimdiye dek görülmüş ve bundan sonra görülecek hastaların verileri (kimlik bilgileri anonimize edilerek) veri madenciliği yoluyla daha analiz edilecek.

Karanlık Taraf

Elbette sağlık verisinin güvenliği ve mahremiyeti sorunu bir çok alana göre çok daha farklı ve özeldir. Antik çağlardan beri gelen hasta-hekim ilişkisinin "mahremiyeti" günümüzde hukuksal ve yasal olarak da korunma altına alınmıştır. Bu konuda web tabanlı hizmet verildiğinde, "ağa dahil olduğunda" daha dikkatli ve titiz olunması gerektiği açıktır. Hukuki çerçeve ise ayrıca tartışma konusudur. Bir çok ülkenin yasalarına göre biyolojik örnekler ülke dışına izinsiz çıkarılmaz; tıbbi veriler ülke dışına transfer edilemez. Tıbbi veri, bugün artık nedir ? Diğer yandan yine bir çok ülke kamusal alanda bile sağlık verilerini bulutta depolamakta, işlemektedir. Bulut nerededir ? KAYNAKLAR (GENEL): 1. http://new.who.int/news-room/fact-sheets/detail/the-top-10-causes-of-death 2. Christensen K, Doblhammer G, Rau R, Vaupel JW. Ageing populations: the challenges ahead. Lancet. 2009;374:1196-208. 3. https://academic.oup.com/eurheartj/article/39/7/508/4658838 4. Türkiye Kalp ve Damar Hastalıkları Önleme ve Kontrol Planı S.B.,TSHGM,yayın no 743; 2008. ISBN: 978-975-590-259-3 5. http://www.healthcareitnews.com/news/american-heart-association-collaborates-amazon-web-services-precision-medicine

Tanım
Esneklik
Yakınsama
Ağ Yapısı
Karanlık Taraf

  

Tüm değişiklikler kaydediliyor.
Etiketler

    

Tüm değişiklikler kaydediliyor.
Topluluğunun ilk adımlarını atma zamanı. Hemen ilk başlığını oluştur!
Henüz etkinlik eklenmemiş.
alanını değiştirdi.
ekledi.
Eski

Yeni